Şerefname'ye göre Çemişkezek aşiretinin kökeni

Şerefhan Bitlisi (d. 1543 – ö. 1603) 1597 tarihinde telif ettiği Şerefname'sinde "Çemişkezek" aşiretinden bahs ederken[1] aşiretin kökeniyle alakadar şu bilgileri veriyor: 
    «Tarih bilginlerince açıkça bilindiği gibi, Çemişkezek hükümdarlarının soyu, kendi iddialarına göre, Abbasi halifelerinin çocuklarından olan ve Melkiş denilen bir kişiye varır, Bazı büyüklerin rivayetine göre de, Selçuklu saltanatının dallarından birinden olan Emîr Salik bin Ali bin Kasım, Selçuklu Sultanı Alp Arslan zamanında Erzen–i Rum ve dolaylarının yönetiminde bulunuyordu. Kendisiyle Gürcistan hükümdarları arasında köklü bir düşmanlık vardı ve her zaman savaş oluyordu. Nihayet 556 (1162) yılında iki taraf arasında çarpışmalar oldu ve kendisi ile ordusunun ileri gelenleri Gürcüler’in eline esir düştüler. Kızkardeşi, Şah Ermen’in karısı olduğu için, bu Şah Gürcistan’a birçok hediye ve armağan gönderdi ve kendisini serbest bıraktırmaya muvaffak oldu. Kendisinden sonra da oğlu Melik Muhammed yönetimi aldı. Bunun ölümünden sonra ise beylik Cakdaş’a geçti. Cakdaş’ın ölümünden sonra beylik tahtına Melik Şah bin Muhammed çıktı. Melik Şah’ın, gönlü bağımsızlığa ve tek başına hüküm sürmeye heves etti. Bu yüzden savaş çıktı ve 598 (1202) yılında Selçuklu Süleyman bin Kılıç Arslan tarafından öldürüldü. Erzen–i Rum da, o tarihten beri Rum Selçuklularının egemenliğine geçti. 
   Bu durumda, Çemişkezek hükümdarlarının bu Melik Şah’ın soyundan gelmiş olmaları ve "Melik Şah" sözünün Kürt dilinde "Melkiş" biçiminde değişmiş olması muhtemeldir. Öte yandan Çemişkezek hükümdarlarının adları da, onların Türklerin çocuklarından ve torunlarından olduklarını kanıtlar; çünkü adlarının hiç bir vesileyle Arap ve Kürt adlarıyla ilgisi yoktur; Arap ve Kürt adlarına hiç de benzemez. 
   Soyları ne olursa olsun, rivayet diyor ki: Adı geçen Melkiş’in soyundan gelen Melkiş’in etrafında büyük bir topluluk meydana geldi; şanı yüceldi ve değeri arttı. Sonunda 32 kale ve 16 nahiyeyi istila etti; buralar şimdi fiilen Çemişkezek hükümdarlarının egemenliği altındadır. Bundan ötürü kendisine bağlı olanlar "Melkişî" adıyla adlandırılmışlardır.»[2]

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

[1] Şeref Han. Şerefname: Kürt Tarihi. Arapçadan Çeviren: Mehmet Emin Bozarslan. [1. Cilt] Ant Yayınları: 48. İstanbul: Ant Yayınları, 1971, s. 188–202.
[2] Şeref Han. Şerefname: Kürt Tarihi. Arapçadan Çeviren: Mehmet Emin Bozarslan. [1. Cilt] Ant Yayınları: 48. İstanbul: Ant Yayınları, 1971, s. 188–189.