I. Dünya Savaşı'nda Doğu Anadolu'nun altı "Ermeni" eyaletinde Müslüman ve Ermeni nüfusun kayıpları

Joğj dö Melövill (fr. Georges de Maleville) 1988 yılında Paris'te basılmış “1915'te Ermeni Trajedisi” (fr. La Tragédie Arménienne de 1915) isimli kitabında Ermeniler tarafından kendi kayıpları olarak ileri sürülen "ve durmadan artan" insan sayısını ifade eden rakamların sahte olmasına değinerek belgeli doğruları şöyle özetler [alıntının Fransızca aslı, Türkçe ve Rusça tercümesi]: 

Fransızca aslı:

«Les chiffres avancés par les Arméniens augmentent d'ailleurs constamment d'une année sur l'autre, jusqu'à dépasser très largement le total de la population arménienne résidant dans l'Empire ottoman en 1914 ! La vérité est plus mesurée, et d'ailleurs suffisamment sinistre. En se basant sur les statistiques officielles de la population ottomane en 1914, établies par un service organisé et dirigé à l'époque par un Américain, dont le travail n'était nullement contesté avant les faits examinés, on aboutit à un chiffre de 300 000 victimes. Encore celui–ci inclut–il (nous l'avons déjà signalé) les «disparus», c'est–à–dire les Arméniens réfugiés dans la poche de Van qui prirent le parti des Russes et se retirèrent avec eux pour ensuite se fixer en Arménie soviétique (66).
    Le chiffre de 300 000 disparus correspond d'ailleurs exactement à celui avancé, dès le 11 décembre 1918, par le chef de la délégation arménienne dans une lettre au ministère des Affaires étrangères français, rédigée d'après des renseignements de source arménienne. On peut donc le tenir pour exact (67).»[1] 

Türkçe tercümesi: 

«Ermeniler tarafından ileri sürülen rakamlar yıldan yıla sürekli olarak artmakta ve 1914 yılında, Osmanlı Ermenistanında oturan Ermeni nüfusunun tümünü kat kat aşmaktadır! Gerçek daha ölçülüdür ve aslında da oldukça korkunçtur. İncelenen olaylardan önce, işinin hiç tartışılmadığı bir Amerikalının düzenlediği ve yönettiği bir büro tarafından saptanan 1914 yılındaki Osmanlı nüfusunun resmi istatistiklerine dayanmak suretiyle, 300.000'lik bir sayıya varılmaktadır. Ancak, bu rakam, daha önce belirttiğimiz "kaybolanları", yani Rusların tarafına geçip onlarla birlikte Sovyet Ermenistanı'nda yerleşmek üzere giden Van yöresinde sığınmış Ermenileri de içermektedir.
    300.000 kayıp kişiyi belirleyen rakam aslında, 11 Aralık 1918 tarihinden itibaren, Ermeni kaynak bilgilerine göre kaleme alınmış, Fransız yabancı işleri bakanlığına Ermeni delegasyonu şefi tarafından gönderilen mektupta ileri sürülen rakama tam olarak uymaktadır. O halde, bu rakam doğru olarak kabul edilebilir.»[2] 

Rusça tercümesi:

«Цифры, которые выдвигают армяне, впрочем, постоянно растут из года в год и охватывают теперь все армянское население Оттоманской империи в 1914 г.! Правда более умеренна, но тем не менее достаточно ужасна. Основываясь на официальной статистике оттоманского населения в 1914 г., установленной статистической службой под руководством американца, работа которого ни у кого не вызывала подозрений, число жертв доходит до 300.000 человек. Эта цифра включает (как мы уже отмечали) «без вести пропавших», т. е. и тех армян, которые бежали из Вана, перешли на сторону русских и отступили вместе с ними, осев в советской Армении (66).
    Цифра 300.000 пропавших без вести также полностью совпадает с данными, указанными 11 декабря 1918 г.  главой армянской делегации в письме в Министерство иностранных дел Франции, составленном по материалам армянских источников. Следовательно, эту цифру можно считать точной (67).»[3]

Aynı kitabında Türkiye'de Ermeni terör örgütleri tarafından yürütülen etnik temizlik politikasının çarpıcı ölçeğine değinen Joğj dö Melövill'in tahminlerine göre, I. Dünya Savaşı'nın sonunda Doğu Anadolu'nun altı "Ermeni" eyaletin'de Ermeniler'ce öldürülen sivil Müslüman nüfus 1 milyon 600 bin kişiye ulaşmıştır [alıntının Fransızca aslı, Türkçe ve Rusça tercümesi]:

Fransızca aslı: 

«Il est exact que la population civile musulmane des six provinces « arméniennes » d'Anatolie orientale qui s'élevait en 1914 (dans les frontières de 1878) à 2 295 705 personnes était réduite après la guerre, après les déplacements divers de la ligne du front, à 600 000 réfugiés (94). Il est non moins certain que ces pertes civiles énormes (1 600 000 morts) ont été dues, notamment dans le nord (Erzincan), à des massacres systématiques exécutés par des auxiliaires arméniens opérant en avant ou en arrière des lignes russes. ... les volontaires arméniens insurgés n'ont pas attendu 1916 ou 1918 pour se livrer à l'extermination des populations civiles turques. Ils on inauguré cette politique dans les territoires où ils opéraient, dès 1915, voire dès la fin de 1914.»[4]

Türkçe tercümesi:

 «1914 yılında 2.295.705'i bulan (1878 sınırları içersinde) Doğu Anadolu'nun altı "Ermeni" eyaletinin sivil Müslüman nüfusunun, savaştan ve cephe hattının çeşitli yerdeğişmelerinden sonra, 600.000 sığınmacı nüfusuna indiği doğrudur. Bu büyük sivil kayıpların (1.600.000 kişi) özellikle kuzeydeki (Erzincan) Rus hatlarının önünde ve arkasında etkinlik gösteren yedek Ermeniler tarafından gerçekleştirilen sistematik katliamlardan ileri geldiği de doğrudur. ... Ayaklanan Ermeni gönüllüler sivil Türk halkını ortadan kaldırmak için, 1916 ya da 1918'i beklememişlerdir. Onlar, 1915 yılından ve hatta 1914 sonlarından itibaren, etkinlik gösterdikleri topraklar üzerinde bu politikayı başlatmışlardır.»[5] 

Rusça tercümesi:

«Совершенно точно, что мусульманское население шести «армянских» провинций восточной Анатолии, которое в 1914 г. (в пределах границ 1878 г.) доходило до 2.295.705 человек, после войны и бесконечных перемещении линии фронта было сведено к 600.000 беженцев (94). Не менее точно и то, что огромные потери среди гражданского населения (1.600.000 смертей) явились результатом систематических истреблений, совершенных, особенно на севере (Эрзинджан), армянскими боевиками, действующими впереди и позади русских войск.. ... армянские добровольцы не ждали 1916 или 1918 года для того, чтобы приступить к истреблению мирного турецкого населения. Они начали проводить эту политику на территориях, где действовали с 1915, а зачастую и с конца 1914 года.»[6]
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

[1] Georges De Maleville. La Tragédie Arménienne de 1915. Paris: Éditions François Sorlot et Fernand Lanore, 1988, pp. 82–83. ISBN 2851570456
[2] Georges de Maleville. 1915 Osmanlı–Rus Ermeni Trajedisi: Fransız Avukatın Ermeni Tezleri Karşısında Türkiye Savunması. Çeviren: Nejdet Bakkaloğlu; Toplumsal Dönüşüm Yayınları: 91; İnceleme Araştırma Dizisi: 15. 2. Baskı. İstanbul: Toplumsal Dönüşüm Yayınları, 2003, s. 70. ISBN 975-8269-15-1
[3] Жорж де Малевил. Армянская трагедия 1915 года. Перевод с французского: Айтен Кязимова. Баку: Издательтство «Элм», 1990, стр. 64–65. ISBN 5-8066-0439-X
[4] Georges De Maleville. La Tragédie Arménienne de 1915. Paris: Éditions François Sorlot et Fernand Lanore, 1988, pp. 111–112. ISBN 2851570456
[5] Georges de Maleville. 1915 Osmanlı–Rus Ermeni Trajedisi: Fransız Avukatın Ermeni Tezleri Karşısında Türkiye Savunması. Çeviren: Nejdet Bakkaloğlu; Toplumsal Dönüşüm Yayınları: 91; İnceleme Araştırma Dizisi: 15. 2. Baskı. İstanbul: Toplumsal Dönüşüm Yayınları, 2003, s. 94–95. ISBN 975-8269-15-1
[6] Жорж де Малевил. Армянская трагедия 1915 года. Перевод с французского: Айтен Кязимова. Баку: Издательтство «Элм», 1990, стр. 90–91. ISBN 5-8066-0439-X